“Πολιτικά ορθό”, ποιοτικά για κλάματα…

Προσφάτως το έκανα σατιρικά, σήμερα επέλεξα να ασχοληθώ πιο σοβαρά  με ένα φαινόμενο της τελευταίας δεκαετίας ουσιαστικά. Μιλώ για το ρεύμα της πολιτικής ορθότητας και των social justice warriors (sjw), που έχουν κατακλύσει και επηρεάζουν με άκρως αρνητικό τρόπο τη μεγάλη και κυρίως τη μικρή οθόνη σε Η.Π.Α και Η.Β. Φυσικά η κουλτούρα της πολιτικής ορθότητας δεν είναι κάτι νέο. Εμφανίστηκε στον φιλελεύθερο χώρο τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, με το μεγάλο κωμικό George Carlin στη δεκαετία του 90 να την κατακρίνει για τον συντηρητισμό και την υποκρισία, που κρύβει.

Το άρθρο αυτό πάντως δεν είναι μια ακόμα πολεμική. Δεν υπάρχει λόγος για κάτι τέτοιο, μιας που ήδη υπάρχει αρκετή εύστοχη σοβαρή και σατιρική (π.χ South Park) επιχειρηματολογία ενάντια στην πολιτική ορθότητα και στους sjw. Εν τέλει αν εμβάθυνα στο θέμα, θα κατέληγα περισσότερο σε πολιτικές προτιμήσεις παρά στο ζήτημα, που με ενδιαφέρει στο παρόν κείμενο. Δηλαδή το πως η πολιτική ορθότητα βλάπτει σοβαρά τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Να μου πεις αυτό πουλάει αυτήν την περίοδο, αυτό θα βγάλει με το τσουβάλι το Hollywood και το κάθε Hollywood. Και όσον αφορά τα reboot, έχει την ευκαιρία να επαναφέρει ήδη γνωστές και κερδοφόρες ιστορίες ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις νέες πολιτικές γραμμές.  Ας είναι έτσι κι ας μην αλλάξει τι να κάνουμε, έστω για την τιμή των όπλων, που λέμε, θα πω δυο λόγια για κάτι που έχει κουράσει πάρα πολλούς πέραν από μένα.

Η πολιτική ορθότητα, όπως τη γνωρίζουμε τώρα βλάπτει τις ταινίες και τις σειρές αντίστοιχα σε τρία σημεία κυρίως. Στην ουσία της ιστορίας, στην ελευθερία της έκφρασης και της δημιουργικότητας και στη μοναδικότητα των χαρακτήρων.  Η πολιτική ορθότητα βλάπτει εν ολίγοις την γενικότερη ποιότητα της εκάστοτε σειράς και ταινίας αντικαθιστώντας βασικά και απαραίτητα στοιχεία της με άλλα πολλές φορές αδιάφορα κι άκυρα, επειδή «έτσι πρέπει».

Όσον αφορά το ζήτημα του φύλου ως υποκατάστατο μιας καλής ιστορίας ας πάρουμε ως παράδειγμα το Ghostbusters (2016). Έχουμε ένα αγαπημένο franchise, που δέχεται ένα reboot για να έρθει στη νέα εποχή, όπως συνέβη και θα συμβεί με τόσα άλλα. Αυτή τη φορά όμως λόγω της πολιτικής ορθότητας και του φεμινισμού, που έρχεται μαζί της, το franchise αλλάζει ριζικά. Τα φύλα αντιστρέφονται και oι Ghostbusters είναι γυναίκες, δίχως να υπήρχε καμία απολύτως ανάγκη για κάτι τέτοιο. Η ταινία είναι αισχρή όχι μόνο γιατί βιαίως άλλαξε στον πυρήνα του το franchise, αλλά και γιατί δεν έχει τίποτα άλλο να δώσει. Βασίστηκε μόνο στο εξ’ αρχής εσφαλμένο έως και ηλίθιο ώρες ώρες  σκεπτικό «ένα πρωταρχικά ανδρικό franchise θα είναι εξίσου καλό ή και καλύτερο αν γίνει και με γυναίκες» ή παρομοίως «πρέπει να έχουμε το τάδε franchise και με γυναίκες για να στηρίξουμε την ισότητα των δυο φύλων/την ενδυνάμωση των γυναικών», στερείται καλού χιούμορ και δεν προσέφερε τίποτα άλλο το αξιόλογο βεβηλώνοντας τις αγαπημένες πρώτες ταινίες και το όλο franchise.

Παρόμοια τύχη έχουν ως ένα βαθμό κι άλλα franchise, όπως τα Ocean’s 8 (2018) και το Doctor Who (για το οποίο θα έρθει άρθρο μετά το τέλος του φετινού κύκλου) και θα ακολουθήσουν πολλά περισσότερα π.χ. Lord Of The Flies, Θυμίζω πως για κάποιον λόγο εδώ και χρόνια υπάρχει το σενάριο της Jane Bond αντί του James Bond… Αντίστοιχα οι νέες ταινίες X-MEN χωλαίνουν σε διάφορα σημεία λόγω του,  ότι από το πουθενά  έχει δοθεί κεντρικής σημασίας ρόλος – μήλον της Έριδος στη Jennifer Lawrence ως Mystique.

Προχωράμε στο θέμα της φυλής των χαρακτήρων. Μιλώ για φυλή καθώς στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές χώρες όπως οι Ή.Π.Α και το Η.Β.. δεν τίθεται θέμα εθνικότητας. Δεν είναι πολιτικά ορθό μάλλον, όλοι χαρακτήρες, που εδώ ίσως και μισό αιώνα – κι άλλοι πολύ παραπάνω – είναι λευκοί να παραμείνουν λευκοί, απ’ ό,τι φαίνεται. Το σχήμα του “white savior” είναι ανεπιθύμητο, ενώ έχει γίνει στόχος η ενίσχυση του “white guilt” και η αποδοχή των πάντων. Κάπως έτσι έχουμε δει, να αλλάζει και η φυλή αρκετών χαρακτήρων. Δεν είναι ζήτημα φυλής όμως, είναι ζήτημα αυθεντικότητας. Ο μαύρος Αχιλλέας στο Troy: Fall Of A City (2018), ο μαύρος λεγεωνάριος στο Doctor Who (κ10ε10), η μαύρη Valkyrie στο Thor: Ragnarok (2017) και η Black Canary στο επερχόμενο Bird Of Prey δεν είναι  «πολιτικά ορθές» επιλογές, αλλά άκρως εσφαλμένες και ανακριβείς. Η ισοπέδωση κάθε ιστορικότητας (ακόμα και στις μυθοπλασίες) και κάθε αυθεντικότητας σε σύγκριση με το εκάστοτε πρωταρχικό υλικό, ούτε άξια επαίνου είναι ούτε πρέπει να γιορτάζεται ως «πρόοδος». Ο μηδενισμός δεν είναι πρόοδος.

Η φυλή ενός χαρακτήρα όπως ο Luther στην ομώνυμη σειρά (2010-2019) δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι απαραίτητο κομμάτι ή από παλιά γνώρισμα του χαρακτήρα. Από την άλλη ο Heimdall του MCU έχει μια συγκεκριμένη φυλή που πρέπει να κρατηθεί. Κάνω αυτή τη σύγκριση, γιατί και τους δυο ρόλους υποδύεται εξαιρετικά ο ταλαντούχος Idris Elba. Αντίστοιχα η επιλογή της Tilda Swinton αντί κάποιου Ασιάτη ως Ancient One στο Doctor Strange (2016) θεωρείται «πολιτικά ορθή» – αν και δίχασε την αντίστοιχη κοινότητα – αλλά είναι ξεκάθαρα ανακριβής, όπως και η επιλογή λευκών ηθοποιών κι όχι κάποιου Νοτιοαμερικάνου για τον ρόλο του Bane. Κάποιοι χαρακτήρες έχουν συγκεκριμένη φυλή, που φέρει μια ιστορικότητα. Ένας λευκός σκλάβος στον αμερικάνικο νότο του 18ου αιώνα δεν θα έπειθε κανένα και θα ήταν δικαίως μα προσβλητική επιλογή προς τους Αφροαμερικάνους, αν και με το ίδιο σκεπτικό της ισότητας και αποδοχής θα ήταν πολιτικά ορθή… Αντίστοιχα ένα χαρακτήρα της αριστοκρατίας κι όχι μόνο στο Βικτωριανό Λονδίνο δεν γίνεται να  τον υποδυθεί Κινέζος ή Ινδός.

Και θα μου πείτε «Καλά ρε Centinel και εσένα τι σε νοιάζει; Μην είσαι τόσο συντηρητικός και κλειστόμυαλος».  Δεν είναι θέμα συντηρητισμού, αλλά όπως είπα και παραπάνω είναι θέμα της  παραπαίουσας ποιότητας. Η βιομηχανία της ψυχαγωγίας ευρύτερα, μεγάλωσε πολύ και με ραγδαίους ρυθμούς, Το κοινό αντίστοιχα αυξήθηκε δραματικά, έγινε πιο απαιτητικό έως και αχάριστα κακομαθημένο. Η βιομηχανία της ψυχαγωγίας για να μην καταρρεύσει από το ίδιο της το βάρος, να παραμείνει κερδοφόρος και να ικανοποιεί τη μεγάλη ζήτηση ξεφορτώνει φορτηγά με ταινίες και σειρές κάθε χρόνο. Είναι λογικό να έχει πέσει η ποιότητα ως έναν βαθμό και να έχουν στερέψει οι ιδέες λόγω της μαζικής παραγωγής. Η πολιτική ορθότητα εδώ γίνεται καταφύγιο της βιομηχανίας, τοξικό καταφύγιο. Υπάρχει πλέον ένα (μεγάλο) κοινό, που δεν θέλει απαραίτητα να δει μια καλή ποιοτικά ταινία ή σειρά πιστή στον εαυτό και την ιστορία της, αλλά μια ταινία και σειρά με ιδέες που συμφωνούν μαζί του και συμμορφώνονται στην κουλτούρα της πολιτικής ορθότητας, που το ίδιο το κοινό έχει επιβάλει και του έχει επιβληθεί ταυτόχρονα.

 

Είναι αχρείαστο με λίγα λόγια πλέον, το να έχεις μια καλή ιστορία και διαλόγους. Το μόνο, που είναι απαραίτητο, είναι να έχεις μια «πολιτικά ορθή», που θα δείχνει ισομερώς όλες τις φυλές, τα φύλα (και σεξουαλικές προτιμήσεις), τις ιδεολογίες και τάξεις και θα θίγει κάποια κοινωνικά ζητήματα, όπως “πρέπει” να θιχτούν, κοινώς μονόπλευρα. Η παρουσία και μόνο αυτών, θεωρείται αρκετή, ως ένδειξη ποιότητας αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι.  Δεν είναι λίγες οι φορές, που όσες ταινίες και σειρές παρέκκλιναν από τις πολιτικά ορθές προσδοκίες διώχθηκαν και λογοκρίθηκαν. Το «πολιτικά ορθό» twitter θα έκανε περήφανους τους ιεροεξεταστές του μεσαίωνα, μιας που όποιος δε συμφωνεί μαζί του, κατηγορείται ως σύγχρονος αιρετικός για άγνοια και τον εκάστοτε «–ισμό» και αν δεν μετανοήσει και δεν δημοσιεύσει μια ταπεινωτική απολογία θα καεί η καριέρα του… Κάπως έτσι είναι φυσικό η ελευθερία έκφρασης των δημιουργών να περιορίζεται και μαζί τους και η μοναδικότητα των ιστοριών και των χαρακτήρων αυτών.

Μπορεί κάποιος και πάλι να με θεωρήσει κλειστόμυαλο και  υπερβολικό. Ας το κάνει δεν έχω θέμα. Απλώς πριν το κάνει να σκεφτεί το εξής. Το «πολιτικά ορθό» σκεπτικό, που σκιαγραφώ επιγραμματικά στο άρθρο, είναι αυτό που κατακρίνει για διάφορους λόγους και από διάφορες οπτικές ως ρατσιστικά, σεξιστικά κτλ θρυλικά franchise όπως Lord Of The Rings, Star Wars, James Bond, παλιό Doctor Who, παλιά Superman κτλ. Ό,τι και να πει ο εκάστοτε sjw blogger, ο Tolkien, ο Ian Fleming, ο Lovecraft και τόσοι άλλοι είναι αυτοί οι μεγάλοι συγγραφείς που είναι και οι ιστορίες τους αντίστοιχα είναι ένας τέλειος μικρός κόσμος από μόνες τους.  Γίνεται να σκεφτείτε την τριλογία αριστούργημα του Lord Of The Rings αλλά  με «πολιτικά ορθό» cast, διαλόγους και χαρακτήρες;  Θα ήταν της ίδιας ποιότητας; Για κανένα λόγο… Σκεφτείτε τώρα, πόσες σειρές και ταινίες των τελευταίων ετών δεν έφτασαν ποτέ το μέγιστο των δυνατοτήτων τους από άποψη ποιότητας και διαχρονικότητας, απλώς και μόνο για να είναι «πολιτικά ορθές».

Διαβάστε ακόμα:

gif01

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s